Yazdır

Staphylococcus aureus Nedeniyle Oluşan Ülsere-Nekrotik Su Çiçeği Lezyonları ve Bakteremi.
A Vitamini Eksikliğinin Rolü?

Yusuf Ziya ARAL*, Emin METE**, Füsun KİTAPÇI UYSAL**, Uğur DİLMEN**


  * Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı,

** Fatih Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, ANKARA

A Case with Ulcero-Necrotic Chickenpox Lesions and Bacteriemia Due to Staphylococcus aureus. Role of Vitamin A Deficiency?

Anahtar Kelimeler: Su çiçeği, Staphylococcus aureus, A vitamini eksikliği, A vitamini tedavisi

Key Words: Varicella, Staphylococcus aureus, vitamin A deficiency, vitamin A treatment

Su çiçeği, varicella zoster virüs tarafından oluşturulur ve çocukluk çağının en yaygın rastlanan ekzantematöz hastalığıdır. Komplikasyonları seyrektir. En yaygın komplikasyonu çoğunlukla stafilokok ve streptokok türleri tarafından oluşturulan bakteriyel süperinfeksiyondur (1).

Su çiçeğinin inkübasyon döneminde ve döküntülerin ilk gününde A vitamini verilmesiyle iyileşmenin hızlandığı ve komplikasyonların azaldığı belirtilmektedir (2). Su çiçeği infeksiyonu olan iyi beslenmiş çocuklarda da A vitamini eksikliği görülebilmektedir (3).

Bu makalede, Staphylococcus aureus nedeniyle oluşan ülsere nekrotik su çiçeği lezyonları ve bakteremi ve plazma A vitamini düşüklüğü gözlenen 1 olgu sunulmuştur.

Vücudunda yaralar ve yüksek ateş nedeniyle başvuran 7 aylık erkek hastanın döküntülerinin 1 hafta önce başladığı, 4 gün önce bir poliklinikte su çiçeği tanısı konulduğu, ateşi için parasetamol, kaşıntısı içinde kalamin losyon önerildiği , su çiçeği lezyonlarının derinleşmesi ve kanaması nedeniyle Fatih Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatri Polikliniği'ne başvurdukları; öz ve soy geçmişinde özellik olmadığı öğrenildi.

Fizik muayenede genel durumu orta, bilinç açık ve huzursuzdu. Ateş: 39°C, nabız: 148/dakika, solunum: 48/dakika, tansiyon: 80/50 mmHg idi. Tüm vücudunda yer yer sarı kurutlu, bez bağlanan bölgelerinde daha sık ve geniş olmak üzere yaygın ülsere-nekrotik cilt lezyonları mevcuttu (Resim 1 ve Resim 2).

Laboratuvar incelemesinde hemoglobini 10 g/dL, beyaz küresi 21.500/µL, trombosit sayısı 403.000/µL idi ve periferik yayma incelemesinde %76 parçalı, %18 lenfosit, %6 çomak vardı. Akciğer grafisi, idrar tetkiki, SGOT, SGPT, immünglobulin G, A, M, E normal; interlökin-6: 1444 pg/mL (normali < 11.3) saptandı. Cilt lezyonlarında gram-pozitif koklar görüldü. Cilt lezyonlarının kültüründe ve kan kültüründe S. aureus üredi.

Lezyonlar günde 2 kez sabunlu su ile yıkandı ve batikon solüsyon ile pansuman yapıldı. Daha sonra lezyonlara bactroban pomat sürüldü. A vitamini düzeyi düşük bulunduğu için tek doz 200.000 U A vitamini oral olarak verildi. İntravenöz olarak 100 mg/kg/gün 4 dozda sulbaktam/ampisilin başlandı ve antibiyogramda duyarlılık olduğu için devam edildi. Üçüncü gün ateşi düştü. Yedi gün sonra antibiyotiğin oral formuna geçildi ve 2 haftaya tamamlandı. Tedavi başlangıcından sonraki 3 hafta içinde tüm lezyonları iyileşti.

Su çiçeği infeksiyonu yenidoğan bebekler, immünsüprese hastalar ve erişkinlerde ciddi komplikasyonlar oluşturabilmesine karşın, genellikle selim seyirli bir çocukluk çağı infeksiyonudur (4). Çocuklarda ölüme yol açan komplikasyonları arasında en yaygın olanı sekonder bakteriyel infeksiyonlar ve pnömonidir (5).

Hücresel immünite primer su çiçeği infeksiyonunun prognozunda en önemli faktördür (1). Deneysel modellerde A vitamini eksikliğinin hücresel bağışıklığı bozduğu ve antikor yapımının bozulması ile ilgili olduğu belirtilmektedir (6,7). A vitamininin immün sistem üzerine diferansiyasyon, fagositoz stimülasyonu ve sitokinlerin modülasyonu gibi etkileri de vardır (8). İnfeksiyon sırasında A vitamini düşüklüğünün nedeni kesin olarak bilinmemekle, birlikte karaciğerden vitamin A'yı mobilize etmek için gerekli olan prealbumin ve retinol bağlayıcı proteinlerinin akut faz yanıtı olarak azalması suçlanmaktadır (8,9).

Özsoylu ve arkadaşları plasebo kontrollü çalışmalarında, 47 su çiçekli olguya ilk gün ve 8 kardeşe inkübasyon döneminde vitamin A 200.000 U vermişler ve kontrol grubuna göre kurutlanmayı (iyileşmeyi) daha erken gözlemişler; kontrol grubunda 1 viral pnömoni, 2 konjunktivit ve 2 assosiye gastroenterit gözlerken, vitamin A verilen grupta komplikasyon gözlememişlerdir (2).

Vitamin A eksikliğinin ağır su çiçeği lezyonlarının nedeni mi yoksa sonucu mu olduğu belirsizdir. A vitamini eksikliğiyle hastalığın şiddeti arasındaki bağıntının araştırıldığı bir çalışmaya rastlanmamıştır. Vitamin A tedavisinin su çiçeği lezyonlarını daha çabuk iyileştirmesi ve komplikasyonları azaltması, hastamızda A vitamini eksikliğinin su çiçeği infeksiyonunu alevlendirdiğini düşündürmektedir. A vitamininin immün sistem üzerine olan iyileştirici etkisi, lezyonların hızla iyileşmesi ve baktereminin sepsise dönüşmemesinde etkili olmuş olabilir.

A vitamini eksikliğinin su çiçeği infeksiyonunu alevlendirdiği ve A vitamini düşük olgularda, A vitamini tedavisinin iyileşmede etkili olabileceğine yönelik gözlemimizin geniş olgu serilerinde araştırılması gerekir.

KAYNAKLAR

  1. Fisher RG, Edwards KM. Varicella-zoster. Pediatr Rev 1998; 19: 62-7.
  2. Özsoylu S, Cemeroğlu AP, Gunay M. Vitamin A for varicella. J Pediatr 1994; 125: 1017-8.
  3. Kula S, Hasanoğlu A, Bideci A, et al. Vitamin A status in measles and other infectious disease. Acta Paediatr 1996; 85: 1386-7.
  4. Preblud SR, Orenstein WA, Bart KJ. Varicella: Clinic manifestations, epidemiology, and health impact in children. Pediatr Infect Dis J 1984; 3: 505-9.
  5. Varicella-related deaths among children-United States, 1997. MMWR 1998; 47: 365-8.
  6. Nauss KM, Mark DA, Suskind RM. The effect of vitamin A deficiency on the in vitro cellular immune response of rats. J Nutr 1979; 109: 1815-23.
  7. Pasatiempo MG, Bowman TA, Taylor CE, et al. Vitamin A depletion and repletion: Effect on antibody response to capsular polysaccharide of Streptococcus pneumoniae, type III (SSS-III). Am J Clin Nutr 1989; 49: 501-10.
  8. Bates CJ. Vitamin A. Lancet 1995; 345: 31-5.
  9. Sommer A, Katz J, Tarwotjo I. Increased risc of respiratory disease and diarrhea in children with pre-existing mild vitamin A deficiency. Am J Clin Nutr 1984; 40: 1090-5.

YAZIŞMA ADRESİ

Dr. Yusuf Ziya ARAL

Bağlar Caddesi 189/3

ANKARA

Yazdır